TBMM’de vergi ve teşvik düzenlemeleri içeren teklif Komisyon’dan geçti

İhracatın artırılması, döviz girişinin teşvik edilmesi, yüksek katma değerli üretimin desteklenmesi ve teknoloji girişimciliğinin güçlendirilmesine yönelik düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilerek yasama sürecinde önemli bir aşamayı geçti. Teklif kapsamında vergi düzenlemeleri, teşvik mekanizmaları ve çeşitli istisna uygulamaları bir arada ele alındı.

Komisyonda kabul edilen düzenlemenin kapsamı

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen düzenleme, ihracat teşviklerinden varlık barışına, teknogirişim desteklerinden İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik vergi avantajlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor. Teklifin temel hedefleri arasında ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi ve yatırım ortamının güçlendirilmesi yer alıyor.

Komisyonda kabul edilen teklifin yasama sürecinin devamında Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, vergi ve teşvik sisteminde kapsamlı değişiklikler uygulanacak.

Kamu alacaklarında yapılandırma ve taksit süresi değişikliği

Kabul edilen düzenleme ile kamu alacaklarının yapılandırılmasına ilişkin önemli değişiklikler yapıldı. Buna göre borçların tecilinde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarıldı. Böylece borçların daha uzun vadede ödenmesine imkan tanınması amaçlandı.

Ayrıca teminatsız tecil sınırı 50 bin liradan 1 milyon liraya yükseltildi. Bu değişiklikle birlikte daha geniş bir borçlu kitlesinin yapılandırma imkanlarından yararlanabilmesi hedefleniyor.

Yurt dışı kazançlara yönelik vergi istisnası düzenlemesi

Gelir Vergisi Kanunu kapsamında yapılan düzenlemeyle belirli şartları sağlayan gerçek kişilerin yurt dışından elde ettiği kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutulacak. Bu düzenlemenin kapsamı belirli kriterlere bağlandı.

Şartları sağlayan kişilerin son 3 yılda Türkiye’de yerleşik olmaması ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması gerekiyor. Ayrıca bu gelirler için beyanname verilmesi gerekmeyecek ve diğer gelirlerle birlikte değerlendirmeye alınmayacak.

Vergi istisnasında miras ve mahsup düzenlemeleri

Yurt dışı kazançlara ilişkin istisna kapsamında, yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye’de mahsup edilemeyeceği düzenlendi. Bu hüküm, istisna uygulamasının çerçevesini netleştiren unsurlar arasında yer aldı.

Ayrıca bu istisnadan yararlanan kişilerin varlıklarının miras yoluyla intikalinde veraset vergisinin yüzde 1 olarak uygulanacağı belirtildi. Düzenleme, vergi sistemindeki bazı uygulamaları doğrudan etkileyen bir çerçeve sunuyor.

Teknogirişim şirketlerinde çalışanlara hisse teşviki

Teknogirişim şirketlerinde çalışanlara verilen hisse senetlerine ilişkin vergi istisnasının üst sınırı artırıldı. Buna göre çalışanlara verilen pay senetlerinde istisna limiti bir yıllık brüt ücretin iki katına çıkarıldı.

Hisselerin elde tutulma süresine göre farklı vergi geri alma mekanizmaları da düzenlemeye eklendi. Bu kapsamda belirli süreler içinde satış yapılması halinde istisnanın farklı oranlarda geri alınacağı ifade edildi.

Hisse senedi istisnasında süre bazlı geri alma sistemi

Yeni düzenlemeye göre, hisse senetlerinin 2 yıl içinde satılması halinde vergi istisnasının tamamı geri alınacak. 3 ila 4 yıl arasında satış yapılması durumunda ise istisnanın yüzde 75’i geri alınacak.

5 ila 6 yıl arasında satış yapılması halinde ise vergi istisnasının yüzde 25’inin geri alınacağı belirtildi. Bu sistemle, uzun vadeli elde tutmanın teşvik edilmesi hedefleniyor.

Nitelikli hizmet merkezi tanımı ve vergi istisnaları

Düzenleme ile birlikte “nitelikli hizmet merkezi” tanımı mevzuata eklendi. En az 3 ülkede faaliyet gösteren ve gelirinin en az yüzde 80’ini yurt dışından elde eden şirketler bu kapsamda değerlendirilecek.

Bu merkezlerde çalışan personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna olacak. İstanbul Finans Merkezi’nde ise bu sınır 5 kat olarak uygulanacak.

Transit ticarette kurumlar vergisi indirimi

Kurumlar vergisi düzenlemesi kapsamında transit ticaret kazançlarına yönelik önemli indirimler getirildi. Yurt dışından alınan malların Türkiye’ye getirilmeden satılması veya aracılık edilmesi halinde kazançların yüzde 95’i vergiden indirilecek.

İstanbul Finans Merkezi’nde bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. Nitelikli hizmet merkezlerinde de yüzde 95 indirim geçerli olacak. Teşviklerden yararlanmak için kazançların Türkiye’ye transfer edilmesi şartı bulunuyor.

İhracat ve üretim kazançlarına yönelik vergi oranları

İmalatçı ihracatçılar için kurumlar vergisi oranı yüzde 9 olarak belirlenirken, diğer ihracatçılar için bu oran yüzde 14 olacak. Aracılı ihracat işlemleri de indirimli oran kapsamına dahil edildi.

Sanayi sicil belgeli üreticiler ile zirai üretim yapan kurumların üretimden elde ettiği kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi oranı ise yüzde 12,5 olarak düzenlendi. Bu kazançlar için ek indirim uygulanmayacak.

Varlık barışı uygulamasının 2027’ye uzatılması

Varlık barışı düzenlemesiyle yurt dışında bulunan para, altın, döviz ve menkul kıymetlerin 31 Temmuz 2027’ye kadar bildirilmesine imkan tanındı. Bildirilen varlıkların 2 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya banka hesaplarına yatırılması gerekiyor.

Banka ve aracı kurumlar üzerinden bildirilen varlıklar için yüzde 5 vergi uygulanacak. Belirli şartların sağlanması halinde bu oran yüzde 0’a kadar düşebilecek. İnceleme ve tarhiyat yapılmayacak ancak şart ihlali halinde vergiler gecikme faiziyle tahsil edilecek.

İstanbul Finans Merkezi’nde uzun vadeli teşvikler

İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik vergi teşvikleri genişletildi. Katılımcılara gelir vergisi avantajları sağlanırken, finansal kuruluşlara uygulanan kurumlar vergisi indirimi 2031’den 2047’ye uzatıldı.

Harç muafiyeti süresi de 5 yıldan 20 yıla çıkarıldı. Teklifin Genel Kurul’da da kabul edilmesi halinde düzenlemelerin yürürlüğe girmesi ve kapsamlı bir vergi-teşvik paketinin uygulanması bekleniyor.

Teklifin yasalaşma sürecinin tamamlanmasının ardından düzenlemelerin ekonomik ve mali sistem üzerindeki etkilerinin uygulanma süreciyle birlikte netleşeceği ifade ediliyor.